Prędkość, droga, czas: zadania od danych do odpowiedzi
Jak powiązać drogę, prędkość i czas?
Przy stałej prędkości s = v · t, a prędkość średnia całej podróży to v = dla t > 0, gdzie s jest łączną drogą, a t łącznym czasem podróży. Zapisz wielkości w zgodnych jednostkach i nie zastępuj tego ilorazu średnią arytmetyczną prędkości poszczególnych odcinków.
W zadaniu o podróży najpierw uporządkuj trzy wielkości. Napisz, ile wynosi droga, ile trwa ruch i czego szukasz. Wzór wybierzesz dopiero wtedy, gdy dane będą miały pasujące jednostki.
Pobierz kartę pracy i rozwiązania
Nowa karta pracy z 10 października 2026 r. zawiera zadania i osobną część z rozwiązaniami. Wydrukuj zadania do własnej próby, a odpowiedzi odłóż na później.
-
Pobierz kartę pracy z rozwiązaniami (PDF)
Autorska karta pracy · nowa edycja 10.10.2026 · 3 str. · 299 kB · zadania i pełne rozwiązania
Jak powiązać drogę, prędkość i czas?
Przy stałej prędkości s = v · t, a prędkość średnia całej podróży to v = dla t > 0, gdzie s jest łączną drogą, a t łącznym czasem podróży. Zapisz wielkości w zgodnych jednostkach i nie zastępuj tego ilorazu średnią arytmetyczną prędkości poszczególnych odcinków.
Prędkość 12 km/h mówi, że w godzinę pokonujesz 12 km, jeśli poruszasz się z taką prędkością przez cały rozpatrywany czas. Przez pół godziny droga wynosi 6 km, a przez dwie godziny 24 km.
Zapis s = v · t stosujesz do ruchu ze stałą prędkością albo z podaną prędkością średnią dla rozpatrywanego odcinka. W zadaniu z kilkoma etapami policz każdy etap osobno. Zwróć uwagę, czy pytanie obejmuje postoje.
Rowerzystka jedzie 25 minut z prędkością 18 km/h
Oblicz drogę przy założeniu, że na tym odcinku prędkość jest stała. Najważniejszy krok to zapis czasu w godzinach.
-
Wypisz dane
v = 18 km/h, t = 25 min, szukana wielkość: s.
-
Dopasuj czas
t = h = h. Zostaw ułamek, żeby nie zaokrąglać przed końcem.
-
Podstaw
s = 18 · = = 7,5 km.
-
Sprawdź wielkość
25 minut to mniej niż pół godziny, więc droga musi być mniejsza niż 9 km. Wynik 7,5 km pasuje.
Rowerzystka pokona 7,5 km.
Jak obliczyć prędkość średnią całej podróży?
Prędkość średnia to łączna droga podzielona przez łączny czas podróży, przy dodatnim czasie. Średnia arytmetyczna prędkości odcinków daje ten wynik przy równych czasach ich pokonywania, więc nie stosuj jej automatycznie do odcinków o równej długości.
Rowerzysta pokonał 6 km z prędkością 12 km/h i następne 6 km z prędkością 18 km/h. Nie zatrzymywał się. Na wolniejszym odcinku spędził więcej czasu, dlatego (12 + 18) : 2 = 15 nie jest średnią prędkością tej podróży.
-
Policz oba czasy
= 6 : 12 = h; = 6 : 18 = h.
-
Dodaj drogę i czas
s = 6 + 6 = 12 km. t = + = h.
-
Podziel całe wielkości
= 12 : () = 12 · = 14,4 km/h.
Średnia prędkość wynosi 14,4 km/h. Gdy pytanie obejmuje postój, dolicz także jego czas do mianownika.
Pięć zadań z różnymi pytaniami
- Pieszy idzie ze stałą prędkością 4,8 km/h przez 35 minut. Oblicz drogę.Otwórz zadanie i rozwiązanie
- Autobus pokonał 84 km w 1 godzinę 24 minuty. Oblicz średnią prędkość.Otwórz zadanie i rozwiązanie
- Samochód jedzie ze stałą prędkością 72 km/h. Ile minut potrzebuje na 30 km?Otwórz zadanie i rozwiązanie
- Uczeń biegnie 1500 m ze stałą prędkością 5 m/s. Oblicz czas w sekundach i minutach.Otwórz zadanie i rozwiązanie
- Wycieczka pokonała 9 km w 2 godziny 15 minut ruchu, a po drodze odpoczywała 15 minut. Oblicz średnią prędkość całej wycieczki, razem z odpoczynkiem.Otwórz zadanie i rozwiązanie
Sprawdź odpowiedzi dopiero po własnej próbie
- 35 min = h. s = 4,8 · = 2,8 km.
- 1 h 24 min = 1,4 h. v = 84 : 1,4 = 60 km/h.
- t = 30 : 72 = h. W minutach: · 60 = 25 min.
- t = 1500 : 5 = 300 s = 5 min.
- Cały czas wynosi 2 h 30 min = 2,5 h. = 9 : 2,5 = 3,6 km/h.
Cztery pytania, które wychwytują błędy
- Czy liczysz wielkość, o którą pyta polecenie?
- Czy jednostka czasu pasuje do jednostki prędkości?
- Czy średnia obejmuje wszystkie wskazane odcinki i postoje?
- Czy wynik ma jednostkę i sensowną wielkość?
Pytania i odpowiedzi
Jak zapamiętać wzory na drogę, prędkość i czas?
Zacznij od s = v · t: droga to prędkość razy czas. Podziel obie strony przez t, aby dostać v = s : t, albo przez v, aby dostać t = s : v. Jednostki pomagają sprawdzić wybór.
Czy 30 minut to 0,3 godziny?
Nie. 30 minut to godziny, czyli 0,5 h. Minuty dzielisz przez 60, ponieważ godzina ma 60 minut.
Czy średnią prędkość liczy się, dodając dwie prędkości i dzieląc przez dwa?
Tak można zrobić, gdy oba etapy trwały tyle samo czasu. Ogólna metoda to cała droga podzielona przez cały czas; obejmuje także różne długości etapów i postoje.
Materiały źródłowe
Informacje o zakresie i organizacji egzaminu znajdziesz w dokumentach CKE.
- ZPE: podstawa programowa matematyki, klasy IV–VIII zakres obliczeń praktycznych i pozostałych działów; wersja opisana jako 2025/2026
- ZPE: zadania na prędkość, drogę, czas zależności między wielkościami i dobór jednostek
Prędkość, droga i czas w kursie E8
Jeśli nie wiesz, który wzór wybrać albo jak zapisać dane, sprawdź lekcje o prędkości, drodze i czasie w programie kursu E8 Angeliki. Na stronie znajdziesz też cenę i czas dostępu.
Od którego tematu zacząć E8?
Zrób 12 krótkich zadań z sześciu obszarów. Zobacz rozwiązania i plan powtórki od razu, bez konta i e-maila.
Rozpocznij próbę E8 Około 8–10 minut, we własnym tempie