Matura podstawowa · Wartość bezwzględna

Wartość bezwzględna: zadania, rozwiązania i odległość na osi

Kreski wokół wyrażenia oznaczają odległość. Gdy odczytasz je w ten sposób, dwa rozwiązania równania przestają być regułą do wykucia. Zacznij od liczb, przejdź do przesunięcia na osi, a potem policz samodzielnie.

Najkrótsza odpowiedź

Wartość bezwzględna |a||a| to odległość liczby a od zera, więc jest nieujemna. W równaniu |x−p||x − p| = r dla r > 0 szukasz dwóch liczb: x = p − r oraz x = p + r. Dla r = 0 rozwiązaniem jest x = p, a dla r < 0 rozwiązań nie ma.

Czas pracy
10 minut + 20 minut na kartkę
Opracowanie
Mathematyczka
Stan źródeł
10 października 2026
DO PRACY NA KARTCE

Pobierz kartę pracy i rozwiązania

Nowa karta pracy z 10 października 2026 r. zawiera zadania i osobną część z rozwiązaniami. Wydrukuj zadania do własnej próby, a odpowiedzi odłóż na później.

ZACZNIJ OD SENSU

Odległość może być zerowa, ale nie ujemna

Liczby −7 i 7 leżą po przeciwnych stronach zera, lecz obie dzieli od niego siedem jednostek. Dlatego |−7||−7| = 7 i |7||7| = 7. Nie zmieniasz położenia liczby na osi: obliczasz jej odległość od zera.

Najpierw wykonaj działania wewnątrz kresek. Na przykład |3−8||3 − 8| = |−5||−5| = 5, ale |3||3| − |8||8| = 3 − 8 = −5. Rozdzielenie wartości bezwzględnej na dwa składniki zmienia wyrażenie.

Wzór: |a||a| = a dla a ≥ 0; |a||a| = −a dla a < 0 definicja zależy od znaku liczby wewnątrz kresek
Wzór: |x−p||x − p| odległość x od liczby p na osi
PRZYKŁAD KROK PO KROKU

Rozwiąż |x − 3| = 5 i sprawdź obie liczby

Szukasz punktów odległych od liczby 3 o pięć jednostek. Jeden leży pięć w lewo, drugi pięć w prawo. Rysunek osi pozwala przewidzieć odpowiedź jeszcze przed przekształceniami.

  1. Zapisz dwa przypadki

    x − 3 = 5 lub x − 3 = −5.

  2. Rozwiąż równania

    Z pierwszego: x = 8. Z drugiego: x = −2.

  3. Podstaw do zadania

    Dla x = 8: |8−3||8 − 3| = 5. Dla x = −2: |−2−3||−2 − 3| = |−5||−5| = 5.

Odpowiedź / wniosek

Zbiór rozwiązań to {−2, 8}. Obie liczby spełniają pierwotne równanie.

SPRAWDŹ ZANIM LICZYSZ

Nie każde równanie ma dwa rozwiązania

W |x+4||x + 4| = 0 odległość od liczby −4 ma wynosić zero. Tylko x = −4 spełnia ten warunek. W |x+4||x + 4| = −2 nie ma rozwiązania, bo odległość nie może wynosić −2.

Jeżeli przed modułem stoi liczba, najpierw go wyodrębnij. Z 2|x−1||x − 1| + 3 = 11 dostajesz 2|x−1||x − 1| = 8, a następnie |x−1||x − 1| = 4. Stąd x = −3 lub x = 5. Nie rozdzielaj na przypadki przed odjęciem 3 i podzieleniem przez 2.

  • Policz wyrażenie pod kreskami, jeśli nie ma w nim niewiadomej.
  • Wyodrębnij wartość bezwzględną po jednej stronie równania.
  • Sprawdź, czy po drugiej stronie jest liczba dodatnia, zero czy liczba ujemna.
  • Przy dodatniej odległości zapisz dwa przypadki i podstaw oba wyniki.
KARTA PRACY

Sześć prób: liczby, przesunięcie i równanie

Zapisz obliczenia na kartce. W zadaniach 2–6 podaj zbiór rozwiązań, także wtedy, gdy jest pusty. Odpowiedzi otwórz po własnej próbie.

  1. Oblicz |−8||−8| − |3−10||3 − 10|.
  2. Rozwiąż |x−4||x − 4| = 6.
  3. Rozwiąż |x+2||x + 2| = 3.
  4. Rozwiąż 3|x−2||x − 2| − 6 = 9.
  5. Rozwiąż |2x−6||2x − 6| = 0.
  6. Rozwiąż |x+7||x + 7| = −1.
Sprawdź odpowiedzi dopiero po własnej próbie
  1. 8 − |−7||−7| = 8 − 7 = 1.
  2. x − 4 = 6 lub x − 4 = −6, więc x ∈ {−2, 10}.
  3. x + 2 = 3 lub x + 2 = −3, więc x ∈ {−5, 1}.
  4. 3|x−2||x − 2| = 15, czyli |x−2||x − 2| = 5. Zatem x ∈ {−3, 7}.
  5. 2x − 6 = 0, więc x = 3. Jest jedno rozwiązanie.
  6. Brak rozwiązań: lewa strona jest nieujemna, a prawa ujemna. Zbiór rozwiązań: ∅.
DODATEK: NIERÓWNOŚCI

Mniejsza odległość daje środek, większa — dwie strony

W |x−2||x − 2| ≤ 3 szukasz liczb odległych od 2 najwyżej o 3. Najbliższe granice to −1 i 5, a rozwiązaniem jest cały przedział [−1, 5]. Końce należą do rozwiązania, bo znak ≤ dopuszcza odległość równą 3.

W |x−2||x − 2| > 3 zostają punkty dalej niż te granice: x < −1 lub x > 5. Zbiór rozwiązań to (−∞, −1) ∪ (5, ∞). Przy nieskończoności zawsze używasz nawiasu okrągłego.

  1. Rozwiąż |x+1||x + 1| < 4.
  2. Rozwiąż |x−3||x − 3| ≥ 2.
  3. Czy |x||x| ≤ −2 ma rozwiązanie? Uzasadnij.
Sprawdź odpowiedzi dopiero po własnej próbie
  1. Środek to −1, promień odległości to 4: x ∈ (−5, 3).
  2. Granice to 1 i 5. Rozwiązanie: (−∞, 1] ∪ [5, ∞).
  3. Nie. |x||x| ≥ 0 dla każdej liczby rzeczywistej, więc nie może być ≤ −2.
WARTO WIEDZIEĆ

Pytania i odpowiedzi

Czy wartość bezwzględna może być ujemna?

Nie. Opisuje odległość od zera. Może być dodatnia lub równa zero; na przykład |−6||−6| = 6, a |0||0| = 0.

Dlaczego równanie z wartością bezwzględną ma dwa rozwiązania?

W równaniu |x−p||x − p| = r z r > 0 dwa punkty leżą w tej samej odległości od p: po lewej i po prawej. Przy r = 0 jest jeden punkt, a przy r < 0 nie ma żadnego.

Czy mogę ćwiczyć ten temat na wydruku?

Tak. Pobierz kartę pracy z tej strony: zadania i rozwiązania są w osobnych częściach. To oryginalne ćwiczenia, a nie arkusz CKE. Trzy zadania o nierównościach są oznaczonym dodatkiem.

ŹRÓDŁA

Materiały źródłowe

Informacje o zakresie i organizacji egzaminu znajdziesz w dokumentach CKE.

PŁATNE MATERIAŁY · Matura podstawowa

Wartość bezwzględna w kursie do matury podstawowej

Jeśli trudno było wybrać dwa rozwiązania lub sprawdzić wynik, zajrzyj do lekcji w kursie Angeliki. Zobacz program, cenę i dostęp.

Zobacz kurs maturalny — program i cenę
CENTRUM PRYWATNOŚCI

Wybierz, na co pozwalasz

Każda opcjonalna kategoria jest domyślnie wyłączona. Odmowa nie ogranicza dostępu do podstawowej treści strony.