Wartość bezwzględna: zadania, rozwiązania i odległość na osi
Kreski wokół wyrażenia oznaczają odległość. Gdy odczytasz je w ten sposób, dwa rozwiązania równania przestają być regułą do wykucia. Zacznij od liczb, przejdź do przesunięcia na osi, a potem policz samodzielnie.
Najkrótsza odpowiedź
Wartość bezwzględna to odległość liczby a od zera, więc jest nieujemna. W równaniu = r dla r > 0 szukasz dwóch liczb: x = p − r oraz x = p + r. Dla r = 0 rozwiązaniem jest x = p, a dla r < 0 rozwiązań nie ma.
Pobierz kartę pracy i rozwiązania
Nowa karta pracy z 10 października 2026 r. zawiera zadania i osobną część z rozwiązaniami. Wydrukuj zadania do własnej próby, a odpowiedzi odłóż na później.
-
Pobierz kartę pracy z rozwiązaniami (PDF)
Autorska karta pracy · nowa edycja 10.10.2026 · 5 str. · 348 kB · zadania i pełne rozwiązania
Odległość może być zerowa, ale nie ujemna
Liczby −7 i 7 leżą po przeciwnych stronach zera, lecz obie dzieli od niego siedem jednostek. Dlatego = 7 i = 7. Nie zmieniasz położenia liczby na osi: obliczasz jej odległość od zera.
Najpierw wykonaj działania wewnątrz kresek. Na przykład = = 5, ale − = 3 − 8 = −5. Rozdzielenie wartości bezwzględnej na dwa składniki zmienia wyrażenie.
Rozwiąż |x − 3| = 5 i sprawdź obie liczby
Szukasz punktów odległych od liczby 3 o pięć jednostek. Jeden leży pięć w lewo, drugi pięć w prawo. Rysunek osi pozwala przewidzieć odpowiedź jeszcze przed przekształceniami.
-
Zapisz dwa przypadki
x − 3 = 5 lub x − 3 = −5.
-
Rozwiąż równania
Z pierwszego: x = 8. Z drugiego: x = −2.
-
Podstaw do zadania
Dla x = 8: = 5. Dla x = −2: = = 5.
Zbiór rozwiązań to {−2, 8}. Obie liczby spełniają pierwotne równanie.
Nie każde równanie ma dwa rozwiązania
W = 0 odległość od liczby −4 ma wynosić zero. Tylko x = −4 spełnia ten warunek. W = −2 nie ma rozwiązania, bo odległość nie może wynosić −2.
Jeżeli przed modułem stoi liczba, najpierw go wyodrębnij. Z 2 + 3 = 11 dostajesz 2 = 8, a następnie = 4. Stąd x = −3 lub x = 5. Nie rozdzielaj na przypadki przed odjęciem 3 i podzieleniem przez 2.
- Policz wyrażenie pod kreskami, jeśli nie ma w nim niewiadomej.
- Wyodrębnij wartość bezwzględną po jednej stronie równania.
- Sprawdź, czy po drugiej stronie jest liczba dodatnia, zero czy liczba ujemna.
- Przy dodatniej odległości zapisz dwa przypadki i podstaw oba wyniki.
Sześć prób: liczby, przesunięcie i równanie
Zapisz obliczenia na kartce. W zadaniach 2–6 podaj zbiór rozwiązań, także wtedy, gdy jest pusty. Odpowiedzi otwórz po własnej próbie.
- Oblicz − .
- Rozwiąż = 6.
- Rozwiąż = 3.
- Rozwiąż 3 − 6 = 9.
- Rozwiąż = 0.
- Rozwiąż = −1.
Sprawdź odpowiedzi dopiero po własnej próbie
- 8 − = 8 − 7 = 1.
- x − 4 = 6 lub x − 4 = −6, więc x ∈ {−2, 10}.
- x + 2 = 3 lub x + 2 = −3, więc x ∈ {−5, 1}.
- 3 = 15, czyli = 5. Zatem x ∈ {−3, 7}.
- 2x − 6 = 0, więc x = 3. Jest jedno rozwiązanie.
- Brak rozwiązań: lewa strona jest nieujemna, a prawa ujemna. Zbiór rozwiązań: ∅.
Mniejsza odległość daje środek, większa — dwie strony
W ≤ 3 szukasz liczb odległych od 2 najwyżej o 3. Najbliższe granice to −1 i 5, a rozwiązaniem jest cały przedział [−1, 5]. Końce należą do rozwiązania, bo znak ≤ dopuszcza odległość równą 3.
W > 3 zostają punkty dalej niż te granice: x < −1 lub x > 5. Zbiór rozwiązań to (−∞, −1) ∪ (5, ∞). Przy nieskończoności zawsze używasz nawiasu okrągłego.
- Rozwiąż < 4.
- Rozwiąż ≥ 2.
- Czy ≤ −2 ma rozwiązanie? Uzasadnij.
Sprawdź odpowiedzi dopiero po własnej próbie
- Środek to −1, promień odległości to 4: x ∈ (−5, 3).
- Granice to 1 i 5. Rozwiązanie: (−∞, 1] ∪ [5, ∞).
- Nie. ≥ 0 dla każdej liczby rzeczywistej, więc nie może być ≤ −2.
Pytania i odpowiedzi
Czy wartość bezwzględna może być ujemna?
Nie. Opisuje odległość od zera. Może być dodatnia lub równa zero; na przykład = 6, a = 0.
Dlaczego równanie z wartością bezwzględną ma dwa rozwiązania?
W równaniu = r z r > 0 dwa punkty leżą w tej samej odległości od p: po lewej i po prawej. Przy r = 0 jest jeden punkt, a przy r < 0 nie ma żadnego.
Czy mogę ćwiczyć ten temat na wydruku?
Tak. Pobierz kartę pracy z tej strony: zadania i rozwiązania są w osobnych częściach. To oryginalne ćwiczenia, a nie arkusz CKE. Trzy zadania o nierównościach są oznaczonym dodatkiem.
Materiały źródłowe
Informacje o zakresie i organizacji egzaminu znajdziesz w dokumentach CKE.
- ZPE: podstawa programowa matematyki dla liceum i technikum proste równania z wartością bezwzględną w zakresie podstawowym; wersja 2025/2026
- ZPE: wartość bezwzględna — definicja odległość na osi, równania i interpretacja nierówności
Wartość bezwzględna w kursie do matury podstawowej
Jeśli trudno było wybrać dwa rozwiązania lub sprawdzić wynik, zajrzyj do lekcji w kursie Angeliki. Zobacz program, cenę i dostęp.