Funkcja kwadratowa na maturze: jedna parabola, trzy postacie wzoru
Co wyróżnia funkcję kwadratową?
Funkcja kwadratowa ma postać f(x) = a + bx + c, gdzie a ≠ 0, a jej wykresem jest parabola. Dobierz postać wzoru do szukanej informacji: ogólną do współczynników, kanoniczną do wierzchołka, a iloczynową do rzeczywistych miejsc zerowych, jeśli istnieją.
Nie ucz się trzech postaci funkcji kwadratowej jak trzech osobnych tematów. To trzy sposoby opisania tej samej paraboli. Każdy pokazuje inną informację od razu — i właśnie dlatego warto umieć wybrać właściwy.
Co wyróżnia funkcję kwadratową?
Funkcja kwadratowa ma postać f(x) = a + bx + c, gdzie a ≠ 0, a jej wykresem jest parabola. Dobierz postać wzoru do szukanej informacji: ogólną do współczynników, kanoniczną do wierzchołka, a iloczynową do rzeczywistych miejsc zerowych, jeśli istnieją.
Współczynnik a w każdej postaci jest ten sam. Gdy a > 0, ramiona paraboli są skierowane w górę; gdy a < 0 — w dół. Wartość decyduje o szerokości: im większe , tym węższa parabola.
Nie przekształcaj wzoru automatycznie. Jeśli pytanie dotyczy miejsc zerowych, postać iloczynowa może zakończyć zadanie w jednym wierszu. W całej dziedzinie ℝ maksimum lub minimum odczytasz z wierzchołka. Na przedziale domkniętym porównaj też oba końce.
Zbadaj f(x) = −2(x + 1)(x − 5)
Zaczynamy od postaci iloczynowej, więc wykorzystaj informacje, które już są widoczne. Nie rozwijaj nawiasów w pierwszym ruchu.
-
Odczytaj miejsca zerowe
= −1 oraz = 5.
-
Znajdź oś symetrii
Leży w połowie między miejscami zerowymi: p = (−1 + 5) : 2 = 2.
-
Policz drugą współrzędną wierzchołka
q = f(2) = −2 · 3 · (−3) = 18, więc W = (2, 18).
-
Zapisz postać kanoniczną
f(x) = −2 + 18.
-
Rozwiń do postaci ogólnej
f(x) = −2( − 4x + 4) + 18 = −2 + 8x + 10.
-
Odczytaj maksimum
Ponieważ a < 0, w całej dziedzinie ℝ funkcja ma maksimum równe 18 dla x = 2.
Miejsca zerowe: −1 i 5; oś: x = 2; wierzchołek: (2, 18); postać kanoniczna: −2 + 18; ogólna: −2 + 8x + 10.
Którą postać funkcji kwadratowej wybrać?
Postać kanoniczna pokazuje wierzchołek, a postać iloczynowa rzeczywiste miejsca zerowe, jeśli funkcja je ma. Przy szukaniu ekstremum na domkniętym przedziale porównaj wartości na jego końcach oraz w wierzchołku, gdy jego argument należy do przedziału.
- Miejsca zerowe? Najpierw spójrz na postać iloczynową.
- Wierzchołek lub ekstremum w całej dziedzinie? Szukaj postaci kanonicznej.
- Punkt przecięcia z osią OY? W postaci ogólnej jest nim (0, c).
- Wzór z wykresu? Zapisz postać zgodną z podanymi punktami i wyznacz a.
- Wartość na przedziale? Sprawdź wierzchołek, jeśli leży w przedziale, oraz oba końce.
Sprawdź, czy potrafisz zmienić perspektywę
- Dla g(x) = − 6x + 5 wyznacz miejsca zerowe, wierzchołek i postać kanoniczną.
- Funkcja h ma miejsca zerowe −2 i 4, a jej wykres przechodzi przez punkt (0, 8). Wyznacz wzór h w postaci iloczynowej.
Sprawdź odpowiedzi dopiero po własnej próbie
- g(x) = (x − 1)(x − 5), więc = 1, = 5, W = (3, −4), a g(x) = − 4.
- h(x) = a(x + 2)(x − 4). Z warunku h(0) = 8: −8a = 8, więc a = −1 i h(x) = −(x + 2)(x − 4).
Materiały źródłowe
Informacje o zakresie i organizacji egzaminu znajdziesz w dokumentach CKE.
- ZPE: podstawa programowa matematyki dla liceum i technikum oficjalny zakres podstawowy i rozszerzony
- CKE: Informator Formuły 2023 — matematyka, poziom podstawowy opis arkusza i przykładowe zadania od roku szkolnego 2024/2025
- CKE: Wybrane wzory matematyczne do Formuły 2023 oficjalna karta wzorów do Formuły 2023
Funkcja kwadratowa w kursie maturalnym
Jeśli przejście między postaciami wzoru nadal sprawia trudność, zobacz lekcje o funkcji kwadratowej w kursie Angeliki. Na stronie oferty sprawdzisz program, cenę i dostęp.